زمان و نشانه‌هاى ظهور زمان ظهور امام منتظر ( عج ) به طور دقيق براى كسى معلوم نيست . بدين جهت ، در احاديث از « توقيت » نهى شده ، و تأكيد شده است كه كسانى را كه وقت ظهور را مشخص مىكنند بايد تكذيب كرد . ابو بصير از امام صادق عليه السّلام روايت كرده كه فرمود : ( كذب الوقّاتون ، انّا أهل بيت لانوقّت ، أبى اللّه الّا أن يخلف وقت الموقّتين ) « 1 » ؛ تعيين‌كنندگان وقت ظهور ، دروغ گويند ، ما اهل بيت وقت ظهور را تعيين نمىكنيم ، خداوند به طور قطع با وقتىكه تعيين‌كنندگان زمان ظهور مىگويند ، مخالفت خواهد كرد . اگرچه وقت ظهور مهدى موعود ( عج ) معلوم نيست ، ولى در روايات براى ظهور آن حضرت نشانه‌هايى ذكر شده است . اين نشانه‌ها را به دو دسته‌ى حتمى و غير حتمى تقسيم كرده‌اند . يعنى برخى از نشانه‌ها به گونه‌اى است كه به طور حتم و قطع رخ خواهد داد ، و با وقوع آنها ، ظهور مهدى موعود ( عج ) تحقق خواهد يافت ، ولى وقوع برخى از نشانه‌ها حتمى نيست ، و ممكن است در تحقق آنها بدا حاصل شود ، و از طرفى ، وقوع آنها به طور حتم ظهور امام عصر ( عج ) را به دنبال نخواهد داشت ، بلكه صرفا وقايعى است كه پيش از ظهور رخ خواهد داد . « 2 » باتوجّه به آنچه گفته شد ، روشن مىشود كه سخن گفتن در اين‌باره كار ساده‌اى نيست ، و به آگاهى بسيار و مهارت خاص در تشخيص نشانه‌هاى حتمى از غير

--> ( 1 ) . كتاب الغيبة ، محمد بن ابراهيم نعمانى ، باب 16 ، روايت 12 . اين مضمون در روايات متعدد وارد شده است . ( 2 ) . المهدي ، ص 193 .